Vienna
A New Era

Alain Altinoglu

Wenen, begin 20ste eeuw. Onder druk van de industrialisering, de opkomst van de psychoanalyse en groeiende maatschappelijke spanningen verliezen vertrouwde wereldbeelden hun houvast en de verfijnde stijlen van het fin de siècle hun glans. In de muziek, de literatuur en de beeldende kunst worden de grenzen van expressie radicaal verlegt. Componisten als Arnold Schönberg, Anton Webern en Alexander von Zemlinsky zoeken elk op hun manier naar een nieuw klankidioom, geworteld in de laatromantiek maar onmiskenbaar gericht op de toekomst. Tijdens dit concert laat Alain Altinoglu drie van hun meesterwerken weerklinken, allemaal geschreven op dit kantelpunt van de Europese cultuurgeschiedenis.

Verlangen, verwachting, vervulling, bevrijding, afscheid – Alexander von Zemlinsky’s magistrale en te zelden opgevoerde Lyrische Symphonie voert je mee langs alle stadia van de tragische liefde. Op de poëzie van Nobelprijswinnaar Rabindranath Tagore effent dit magnum opus uiteindelijk het pad voor spirituele berusting: “We zullen elkaar in de ogen kijken / En elk onze eigen weg gaan.”

In Verklärte Nacht ensceneert Arnold Schönberg een aangrijpende ontmoeting in een maanverlicht woud. Een jonge vrouw bekent er vol vertwijfeling aan haar geliefde dat zij een kind van iemand anders verwacht. Hij echter vergeeft haar en belooft het kind te zullen opvoeden als het zijne. Met een subtiele motiefontwikkeling en rijke orkestschriftuur volgt Schönberg de innerlijke conflicten van deze mensen op de voet.

“Zich volledig overgeven aan de luisterervaring. Klanken zintuiglijk beleven”: dat is wat Anton Webern van zijn luisteraars verlangt. Als openingsstuk van dit concert weerklinkt zijn opus 1: de Passacaglia die hij componeerde aan het einde van zijn studies. Bedoeld om zijn beheersing van het contrapunt te demonstreren, laat het werk tegelijk al horen welke gedurfde artistieke wegen hij later zou inslaan.